DOSYANIN ÖZÜ
Önce bilinmesi gerekenler
- Görev kamu düzenindendir.
- Taraf sıfatı ve işlemin amacı birlikte incelenir.
- Zorunlu ön başvuru ve arabuluculuk şartı ayrıca belirlenir.
- Tahkim seçeneği mahkeme görevinden farklı bir sorudur.
- Aynı olayda talepler ayrılabilir.
Görev belirleme testi
Önce talebin dayanağı yazılır: sigorta sözleşmesi, doğrudan dava hakkı, haksız fiil, taşıma, iş kazası veya kamu hizmeti. Ardından tarafların tacir/tüketici/kamu idaresi sıfatı ve işlemin ticari ya da mesleki amacı belirlenir.
Son olarak özel kanun, zorunlu başvuru, arabuluculuk ve tahkim seçeneği kontrol edilir. Dava dilekçesinde görev gerekçesi açıkça kurulmalıdır.
Yanlış mahkemeye başvurmanın sonucu
Görevsizlik kararı zaman ve gider doğurabilir. Karar kesinleştiğinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi için kanuni sürelere uyulması gerekir; aksi hâlde dava açılmamış sayılma riski doğabilir.
Bu nedenle görev tartışması, zamanaşımı sonuna bırakılmadan ve yalnız poliçe başlığına bakılmadan çözülmelidir.
Görev ile yetki aynı değildir
Görev hangi tür mahkemenin; yetki ise coğrafi olarak hangi yer mahkemesinin bakacağını gösterir. Sigorta ve trafik uyuşmazlıklarında genel ve özel yetki kuralları birlikte uygulanabilir.
Poliçedeki yetki kaydı, tüketici ve kesin yetki kuralları karşısında her zaman bağlayıcı olmayabilir.
KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
Dosyaya göre yol ve merci ayrımı
| Uyuşmazlık | Tarafların tipik sıfatı | Ön adım | Muhtemel görev / alternatif |
|---|---|---|---|
| Trafik sigortası zararı | Zarar gören – sigortacı | KTK kapsamında yazılı başvuru | Somut sıfata göre ticaret/tüketici; tahkim mümkün olabilir |
| Bireysel kasko | Tüketici sigortalı – sigortacı | Poliçe başvurusu | Tüketici yolu; tahkim şartları ayrıca |
| Ticari araç kaskosu | Tacir işletme – sigortacı | Poliçe başvurusu | Asliye ticaret; dava şartları kontrol edilir |
| Bireysel hayat/sağlık | Tüketici – sigortacı | Şirket başvurusu | Tüketici yolu; tahkim üyeliği kontrolü |
| İşyeri/yangın | Tacir veya tüketici olabilir | Hasar ihbarı ve talep | İşlemin amacına göre tüketici/ticaret |
| İşveren sorumluluk | İşçi–işveren–sigortacı | İş ve poliçe ayrımı | İş mahkemesi ile sigorta uyuşmazlığı farklılaşabilir |
| Hekim sorumluluk | Hasta–hekim/kurum–sigortacı | Statü ve hizmet türü | Tüketici, idari veya diğer görev ayrımı |
| DASK | Hak sahibi – sigortacı | Hasar başvurusu | Taraf ve işlemin niteliğine göre görev; tahkim kontrolü |
Tablo genel yönlendirmedir. Taraf sıfatı, işlem tarihi, talep ve güncel parasal sınırlar somut dosyada yeniden kontrol edilir.
BELGE HARİTASI
Dosyayı hazırlarken
Belge listesi genel başlangıç setidir. Gereksiz sağlık, kimlik veya finans verisini açık iletişim kanallarından göndermeyin.
- Poliçe, genel ve özel şartlar ile zeyilnameler
- Teklif, bilgilendirme formu ve prim ödeme kayıtları
- Riziko veya uyuşmazlığı gösteren tutanak, rapor ve yazışmalar
- Sigorta şirketine yapılan başvuru ve ekleri
- Ret, eksik ödeme, fesih veya kesinti bildirimi
- Tebligat, dekont, fatura ve süre hesabına yarayan belgeler
DOSYA AKIŞI
Altı kontrollü adım
SIK SORULAN SORULAR
Dosya özelinde değişebilen noktalar
Her sigorta davası ticaret mahkemesinde mi açılır?+
Hayır. Taraf sıfatı, işlemin amacı ve talebin dayanağına göre tüketici, iş, idare veya başka görev gündeme gelebilir.
Tahkim varsa dava açılamaz mı?+
Tahkim çoğu dosyada seçimlik olabilir; ancak aynı uyuşmazlığın daha önce başka mercie taşınması ve özel şartlar kontrol edilir.
Görev ve yetki aynı şey mi?+
Hayır. Görev mahkeme türünü, yetki coğrafi yeri belirler.
RESMÎ KAYNAKLAR
Kontrol edilen mevzuat ve kurum sayfaları
Parasal sınır, teminat ve usul bilgileri işlem tarihinde yeniden doğrulanmalıdır.